21/10/2013

De Marokkaanse economie in de weegschaal

Door Giacomo Morabito, behaalde een Master diploma in de Politieke Wetenschappen aan de Universiteit van Messina.

Het Marokkaanse financiële stelsel heeft niet geleden onder de internationale financiële crisis. De reële economie leed echter wel onder de recessie die de belangrijkste economische partners van Marokko kenden, waaronder Frankrijk en Spanje. Het financiële systeem is zo goed georganiseerd dat men pas in 2009 de gevolgen begon te voelen van de internationale economische crisis op de reële economie. Met netto financiële reserves die sterk gedaald zijn, het afremmen van het groeicijfer dat in 2012 slechts 2,7% bedroeg en met een stijging 2,3% wat betreft kosten in levensonderhoud van  in juni 2013 tegenover diezelfde maand in 2012, bevindt Marokko zich in een economische situatie die niet benijdenswaardig is.

Het jaarverslag van de Centrale Bank van Marokko over de economische, monetaire en financiële situatie van de Marokkaanse staat voor 2012 markeerde een begrotingstekort dat hoger is dan 7% van het BIP en een current account deficit van het betalingsevenwicht van 10% van het BIP, opgetekend in 2012. Dit alles leidde ertoe dat verschillende Marokkaanse economen zich vragen begonnen te stellen over het risico van het gebruik van een nieuwe structureel aanpassingsprogramma, om de dreiging van een economische crisis die aan de horizon opdoemt, te voorkomen. Volgens sommige economen moet de Marokkaanse economie zich dringend heroriënteren door van het economische expansiebeleid – dat sinds 2008 door de opeenvolgende overheden gevolgd werd en resulteerde in het verval van het fundamentele evenwicht van het land – af te stappen. Aan de andere kant verklaarde de Direction d’ Etudes et des Finances (DEPF) (Directie van Financiële Studies en Prognoses) van het Ministerie van Financiën dat de ontwikkelingen van de Marokkaanse economie sterk verschillend blijven, maar de sectorale configuratie kondigt positieve vooruitzichten aan tijdens 2013. De meest recente conjuncturele indicatoren tonen een evolutie in de nationale economische situatie, met een positieve evolutie op het niveau van primaire en tertiaire activiteiten, terwijl de activiteiten in de openbare bouw- en industriesector een verslapping zouden hebben gekend vergeleken met afgelopen jaar.

De wereldeconomie begint enkele tekenen van herstel te tonen, met een groeiversnelling in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk en een stabilisering van de activiteiten in de « Eurozone », ondanks het wankelende herstel van opkomende landen. Daarnaast wordt de groei in de ontwikkelde landen ook ondersteund door de effecten van de anticrisisplannen en de aangenomen hervormingen. Het is ook belangrijk om eraan te herinneren dat de economie van de « Eurozone » de belangrijkste economische partner van Marokko is. In dit verband heeft de Europese Unie in augustus 2013 nieuwe steun voor de economische ontwikkeling en de vermindering van de sociale ongelijkheid in de Marokkaanse samenleving aangekondigd. Rekening houdend met een budget van 110 miljoen euro, is het programma bedoeld om op lange termijn hervormingen van het Marokkaanse koninkrijk te versterken, om het succes en de duurzaamheid ervan te waarborgen. Het actieprogramma voor de economische en sociale ontwikkeling van Marokko heeft aan de ene kant als doel om een systeem van universele gezondheidszorg in te voeren en aan de andere kant om de ontwikkeling van een landbouwbeleid ten gunste van de kleinschalige familielandbouw te steunen. Deze ondersteuning heeft betrekking op het eerste deel van het huidige actieprogramma van de Europese Unie ten gunste van Marokko. De Europese commissaris voor Nabuurschapsbeleid en Uitbreiding, Stefan Fule, heeft bevestigd dat deze acties tegemoet moeten komen aan de verwachtingen van het Marokkaanse volk, voor een herverdeling van de voordelen van de groei die Marokko kent.

Bovendien heeft Marokko geen tekort aan troeven: politieke stabiliteit, een gediversifieerde markteconomie, strategische akkoorden en allianties met de Arabische Golflanden, de Verenigde Staten en de Europese Unie. Daarnaast heeft Marokko geprivilegieerde relaties met een groot deel van de landen in Sub-Saharisch Afrika, waar Marokkaanse bedrijven op dynamische wijze bijdragen tot het streven naar ontwikkeling, wat Marokko tot een model voor Zuid-Zuidsamenwerking maakt. Dit alles loopt echter het risico om vernietigd te worden als gevolg van de onverantwoordelijkheid van het economische beleid dat werd aangenomen in een mondiale conjunctuur gekenmerkt door de crisis.
Niet alleen de kwestie van het behoud van het macro-economische evenwicht, maar ook de politieke en sociale stabiliteit staan op het spel in deze zaak: de Marokkaanse uitzondering wat de Arabische revoluties betreft, die veel te danken heeft aan de politieke wijsheid van de koning, dreigt uiteen te spatten door gebrek aan vooruitziendheid op economisch vlak van de politieke elite in Marokko.

Het initiatief van de overheid om leningen voor investeringen te bevriezen op 15 miljard dirham onderstreept het besef van de ernst van de economische situatie. Met het vooruitzicht op een sterkere economische groei moet de staat ook de nodige hervormingen aanpakken om duurzame oplossingen te bieden voor een meer gestructureerde en minder afhankelijke nationale economie door competitiever te worden in de export. Het is dan ook hoognodig om een fiscale hervorming door te voeren om de belastingbetalers niet meer te belasten, maar het rechtvaardig voor iedereen te maken, bedrijven en particulieren, om op die manier de belastingsgrondslag te verbreden en de publieke inkomsten op een duurzame manier te verbeteren.