27/01/2014

Crisis rond de Renaissance Dam neemt internationale wending.

Door Astrid Vanackere, MEDEA Instituut

De pogingen om de Egyptisch-Ethiopische crisis over de « Great Ethiopian Renaissance Dam » op te lossen rond de onderhandelingstafel zijn op niets uitgedraaid. De partijen konden het maar niet eens worden, met als gevolg dat Egypte besloten heeft een beroep te doen op de internationale gemeenschap.

Het project voor de bouw van de Renaissance Dam zit er al een tijdje aan te komen. Hoewel de negen landen die de Nijl delen al langer kibbelen over de verdeling van het water, werd de discussie pas echt hevig toen Ethiopië vorig jaar in mei besloot om een deel van de Nijl om te buigen. Dit was nodig om vervolgens de dam te kunnen bouwen die het land moet voorzien in zijn groeiende energiebehoefte.

De dam wordt gebouwd op de blauwe Nijl – een van de twee grote zijrivieren van de Nijl- in de regio Benishangul-Gumuz die grenst aan Soedan. De dam wordt in het midden van de rivier gebouwd. Het uitvoeren van constructiewerken zolang de rivier stroomt is dus niet evident. Daarom wil men de rivier plaatselijk omleiden om hem dan weer zijn natuurlijke loop te laten vervolgen.

grand-renaissance-dam_1

dailymaverick.com

De constructie van de dam mag dan wel positief zijn voor Ethiopië, het project baart Soedan en Egypte, die stroomafwaartsliggen, al een tijd zorgen. De constructie kan negatieve gevolgen hebben voor de watertoevoer en dit vormt dan ook de basis van het dispuut met Ethiopië. Vooral Egypte heeft reden tot zorgen. Het land is namelijk voor 95% van zijn watervoorzieningen afhankelijk van de Nijl en het heeft geen alternatieve waterbronnen.[1]

Ethiopië die besefte dat het project veel controverse oproept,  probeerde de gemoederen te bedaren door een panel van experten (uit Ethiopië, Soedan en Egypte) aan te stellen om de impact van de dam op de stroomafwaarts gelegen gebieden te bestuderen. De impactstudie werd vrijgegeven in juni vorig jaar en gaf aan dat de constructie van de dam geen aanzienlijke schade zou toebrengen aan de landen die stroomafwaarts liggen. In tegenstelling tot Soedan, voor wie het rapport volstond en daarop besloot project te steunen, was Egypte niet overtuigd. Het land drong dan ook aan op verder onderzoek en overleg met Khartoum.

De impasse tussen de drie landen leidde er toe dat de waterministers van de landen op 4 januari samenkwamen te Khartoum om te onderhandelen over het project. Het mocht echter niet baten, want Egypte trok zich terug omdat ‘Ethiopië te ontoegeeflijk was’.[2] De twee landen kunnen het over twee punten maar niet eens worden: Ethiopië weigerde de toegang aan internationale experts om de gevolgen van het project te bestuderen en wou een document, door Egypte voorgesteld, over het opbouwen van vertrouwen tussen de drie landen niet bespreken. In het document staat dat Ethiopië moet garanderen dat de constructie van de dam geen invloed zal hebben op de watertoevoer naar Egypte.

640_renaissance-dam

De bouwwerf van de Grand Renaissance Dam die wordt gebouwd in de Benishangul-Gumuz regio van Ethiopië (CREDIT: EEPCo)

Egypte, dat intussen ook vanuit de bevolking druk voelt om zich tot de VN Veiligheidsraad te wenden, besloot dan maar om de crisis een internationale wending te geven. Het land argumenteert dat het rechten heeft in verband met de Nijl, die internationaal gegarandeerd zijn, en dat Ethiopië deze niet respecteert.
De ‘historische rechten’ op het Nijlwater zijn vastegelegd in koloniale tijden en zijn zeer betwist en ongelijk wat de verdeling van het water betreft. Volgens deze rechten heeft Egypte recht op een groot deel van het water en kan het een veto gebruiken ten opzichte van de andere oeverlanden. Door haar zwakke positie als laagst gelegen land heeft Egypte er dan ook baat bij dat deze rechten stand houden en op basis hiervan hoopt het land op internationaal niveau gehoor te krijgen.[3]

Ethiopië wil de Renaissance Dam constureren om haar economische ontwikkeling te bevorderen en om het land van voldoende energie te voorzien. Dit ligt in lijn met wat de andere stroomopwaartse landen willen, maar de ‘historische rechten’ op het Nijlwater beletten deze landen om zich verder te ontwikkelen. Daartegenover staan de stroomafwaartse landen, hoofdzakelijk Egypte, die op lange termijn zekerheid nodig hebben wat hun watertoevoer betreft.

De huidige rechten blijken een oplossing voor de Renaissance Dam- crisis in de weg te staan. Het kan alle oeverlanden ten goede komen dat deze rechten herzien worden. Misschien— zoals enkele experten al suggereerden— kan de damconstructie dan vorm krijgen in het kader van een Afrikaans project, waar alle oeverlanden baat bij kunnen hebben. Men zal wel eerst tot een akkoord moeten komen waarbij de rechten op het Nijlwater beter en gelijker verdeeld zijn.

 

 

 

 

Bijkomende lectuur:

http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/01/egypt-ethiopia-renaissance-dam-negotiations-dead-end.html

http://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/12/next-egypt-do-ethiopia-nile-201312872410501805.html

http://www.dewereldmorgen.be/artikels/2013/06/06/ethiopie-grootste-dammenbouwer-van-het-afrikaanse-continent

 

 


[1] http://www.mo.be/artikel/ethiopie-buigt-nijl-af-voor-megadam

[2] http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/01/egypt-renaissance-dam-dispute-internationalize.html

[3] http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/73917/Egypt/Politics-/Egypt-will-benefit-from-Nile-dam-Ethiopian-ambassa.aspx