30/04/2014

Kunst voor verandering: een terugblik op het festival van Taroudant

Door Marjon Goetinck, Medea Instituut 

Het Belgisch netwerk van de Anna Lindh stichting, gecoördineerd door het MEDEA instituut, heeft deelgenomen aan een grote samenkomst rond het thema ‘Kunst: Instrument en Expressie van Maatschappelijke verandering ». Dit evenement werd georganiseerd door het Marokkaanse netwerk van de Anna Lindh-stichting met steun van de Europese Unie en de lokale autoriteiten van het Koninkrijk Marokko. Organisaties van de burgersamenleving van zeven Euro-mediterrane landen ontmoetten elkaar in Taroudant (Marokko), een multiculturele en multireligieuze stad in het zuiden van Marokko.

Meer dan 120 deelnemers uit België, Spanje, Ierland, Luxemburg, Marokko, Zweden en Tunesië van 62 lidorganisaties, werkzaam op het gebied van cultuur en kunst, kwamen samen voor diversiteit van de instrumenten en om de artistieke expressie en het gemeenschappelijk erfgoed van de regio te vieren. Daarnaast is dit initiatief gericht op het mobiliseren van de lokale burgermaatschappij en de kansen voor de lokale gemeenschap te creëren door middel van workshops op scholen, straatvoorstellingen en kunsttentoonstellingen te organiseren.

10255542_676207365769234_5999003663042534034_o

Meer dan 120 personen hebben deelgenomen aan het cultureel festival van Taroudant. De artistieke creatie en het idee van een culturele gemeenschap in de Mediterrane regio liggen aan de basis van het festival.

Tijdens de opening van het festival en in het bijzijn van de Marokkaanse minister van relaties tussen het parlement en de burgersamenleving, El Habib Choubani, verteld Mohamed Fahmi, hoofd van het Marokaans netwerk van de Anna Lindh stichting, dat « dit evenement een onderdeel is van het maatschappelijk engagement dat aanwezig is in de Mediterrane regio en de diepgaande veranderingen in onze euro-mediterrane samenlevingen. »

De opstanden die sinds 2010 plaatsvinden, en waarvan enkelen nog aan de gang zijn in vele Mediterrane landen, hebben zowel een directe invloed gehad op de hedendaagse geschiedenis alsook op het paradigma van de culturele samenwerking tussen de twee oevers van de Middellandse zee. Een hele generatie van schrijvers en jonge en dappere artiesten maken gebruik van het podium om zo een sociaal dialoog te creëren en plaats te maken voor kritiek en subversie. [1] De straat staat ook centraal om cultuur te verspreiden, en om uit de gebruikelijke context te stappen. Stedelijke ruimte hebben zich ontpopt tot broeinest van nieuwe ideeën en positieve veranderingen. Hoe kunnen we binnen deze nieuwe context de culturele samenwerking met de Mediterrane regio herontdekken? Wie zouden de protagonisten moeten zijn? Wat zijn de behoeften en prioriteiten vandaag de dag?

Aan de hand van debatten die gehouden worden aan de universiteit van Taroudant, hebben de vertegenwoordigers van de verschillende landen hun ideeën uitgewisseld over deze vragen en kwesties. Lilia Lahmar van Tanit Arts (Tunesië) merkte op dat, in tijden van crisis, artistieke creaties verdubbelen en dat artiesten, met het meer en meer betrekken van lokale gemeenschappen, nieuwe kunstvormen verkennen die nieuwe originele visies teweeg brengen. De laatste tien jaar heeft een opmars gekend van nieuwe onafhankelijke theaters, dansgezelschappen, muziekgroepen, uitgeverijen, galerijen en noem maar op. Allen delen ze het verlangen zich te onderscheiden van de officiële instellingen en nieuwe artistieke en litteraire velden te ontdekken.

Jamal Youssfi van de « Companie des Nouveaux Disparus » (België) haalde de kloof tussen populaire en elitaire cultuur aan « Welke gelijkheid is er mogelijk tussen de culturen die over ‘middelen’ beschikken en diegene die dat niet kan? Om deze kloof te dichten, meer nog dan de eindeloze debatten, moeten we de straat op en samen met de burgers nadenken om samen tot een gelijkheid van culturen te komen. Mohammed El Hassouni van de  » Théâtres Nomades » (Marokko) voegt daar aan toe: « Wij, als artiesten, staan soms ver van de samenleving. We moeten de taal spreken van de mensen met wie we willen samenwerken om ons te voeden met de ideeën van de mensen. Kunst moet dicht bij het volk staan. We moeten de hedendaagse kunst naar hun buurten brengen. We moeten ons afvragen hoe we, als artiest, anders kunnen denken. »

Het is van belang dat kunst en cultuur deel uitmaken van het bouwproces van nieuwe politieke en sociale structuren. Deze rol kunnen spelen betekent toegang hebben tot financiële middelen, het betrekken van kansarme groepen en jongeren, het bevorderen van uitwisselingsprogramma’s voor artiesten en het steunen van onafhankelijke en vrije culturele centra. Eduard Miralles, van de Interarts stichting en raadgever van culturele betrekkingen van de stad Barcelona is hiervan overtuigd: « We moeten cultuur promoten als een vierde peiler van duurzame ontwikkeling en inschrijven op de Ontwikkelingsagenda na 2015 ».[2]

Uiteraard blijft de artistieke mobiliteit een basisbehoefte en een hulpmiddel voor serieuze samenwerking. Deze samenkomst in Taroudant, die intelligente bedenkingen over kunst en sociale verandering met zich mee bracht, heeft helemaal kunnen antwoorden aan de nood aan ruimten voor uitwisseling en projecten. Gezien het succes van deze eerste editie, moedigt het Belgisch netwerk van de Anna Lindh stichting aan om deze positieve ervaring volgend jaar te herhalen.

Om de winnende video te zien klik hier

 


[1] http://www.iemed.org/observatori-fr/arees-danalisi/arxius-adjunts/anuari/iemed-2013/Jay%20theatrales%20printemps%20arabe%20FR.pdf

[2] Eduard Miralles verwijst naar het wereldwijd initiatief «Agenda 21 », die pleit voor de aanwezigheid van Cultuur in de Ontwikkelingsagenda na 2015.