23/06/2014

Religieuze verdeeldheid, de kern van de conflicten in Irak en het Midden-Oosten

Door Geoffroy d’AspremontMEDEA Instituut

Vorige week viel de tweede grootste stad van Irak, Mossul, in de handen van de radicale  beweging « Islamitische Staat in Irak en de Levant » (ISIS), die steeds meer en meer Iraakse steden controleren. ISIS komt steeds dichter bij Bagdad, waar de huidige eerste minister, Nouri Al-Maliki, en zijn parlement zetelt. De controle van ISIS over verschillende steden in Irak en Syrië, en de onmacht van zowel de regering als andere rebellen om ISIS te bestrijden, zou de samenstelling van de regio permanent kunnen veranderen. Religieuze verdeling liggen nog steeds in de kern van de conflicten in het Midden-Oosten.

ISIS heeft al faam verworven door zijn veroveringen en geweld in Syrië. De Syrische regio’s die onder het bewind van ISIS staat (o.a de stad Raqqa), werden onderworpen aan een zeer strikte wetgeving gebaseerd op de Sharia.  Het terreurbeleid samen met het toe-eigenen van staatseigendommen en petroleum, heeft geleid tot een ergernis van de plaatselijke bevolking en andere opstandelingen in Syrië die al sinds januari een opmars bezig zijn tegen de ISIS in Syrië.   Fighters from Islamic State in Iraq and the Levant hold their weapons as they stand on confiscated cigarettes before setting them on fire in the city of Raqqa © Reuters. De « Islamitische Staat in Irak en de Levant » (ISIS) heeft bekendheid verworven door hun wreedheid en hun strikte toepassing van de Sharia in hun Syrische bolwerk, Ragga. Alcohol, muziek, theater en sigaretten zijn er verboden.

De verovering van Iraaks grondgebied door ISIS is enkel mogelijk gemaakt door de steun van Soennieten, voormalige Baathisten en andere jihadistische bewegingen zoals onderanderen Jaysh Al-Muhahidin, Ansar al-Islam en het leger van de weg naar Nakchabandi. Zowel deze groepen als ISIS zijn erin geslaagd om het gevoel van verwaarlozing van het Soennitische volk door het pro-shiitische beleid van Nouri Al-Maliki uit te spelen en werden daardoor met open armen ontvangen door de plaatselijke bevolking die hen zagen als hun bevrijders.

Alsof het beroven van de Irakese Centrale Bank in Mosul niet genoeg was, heeft ISIS ook een deel van het Irakees grondgebied toegeëigend en heeft eveneens een groot deel van de koolwaterstof-productie en het moderne wapenarsenaal achtergelaten door de Irakese troepen in handen. Hun vermogen om mannen te ronselen (o.a in het Westen), het te trainen et te bewapenen, vergroot hun invloed in de regio.

Deze « Soennitische » alliantie zou de samenstellingen van de regio kunnen veranderen. Deze groep beschouwd de shiieten als hun voornaamste vijand en heeft als doel een Soennitische Islamitische staat de stichten (een nieuw kalifaat) in Syrië en Irak (misschien zelfs in Jordanië en Palestina). Dit zou de grenzen, vastgelegd in de akkoorden van Sykes-Picot in 1916, kunnen veranderen. Ze verzetten zich eveneens tegen het regime van Bachar El-Assad en zijn Iraanse tegenhanger en de monarchieën van de Golfstaten.

Niets staat uiteraard vast. De brutale politiek van ISIS zou ook in hun nadeel kunnen spelen door de steun te verliezen van de Soennitische bevolking en de rebellen die aan hun kant staan. Het duid er echter wel op dat het tijd is dat de Iraakse regering rekening houdt met de Soennitische, Kurdische en andere minderheden, in plaats van de verdeeldheid tussen de Soennieten en de Shiieten te versterken. Enkel zo zou Irak een duurzaam beleid kunnen voeren. Als Al-Maliki snel de controle over het land terug wil winnen, zal hij zijn huidig beleid, gebaseerd op religieuze voorkeur die voor het gevoel van uitsluiting bij de Soennieten gezorgd heeft, grondig moeten herdenken.maliki

© AFP. Premier Nouri Al-Maliki wordt ervan beschuldigd door zijn sektarisch beleid de Soennieten te hebben gemarginaliseerd. Jihadisten van ISIS gebruiken deze onvrede om hun ambities te kunnen uitvoeren.

De Verenigde Staten en de Internationale gemeenschap zouden moeten vermijden om een kant te kiezen of de posities van ISIS te bombarderen. Dit zou kunnen zorgen voor een sterkere stigmatisering van de Soennitische gemeenschap in Irak en het verder radicaliseren van de Syrische oppositie. Deze laatste zouden hierin een steun kunnen zien aan de politiek van Iran om niet tussen te komen in het regime van Bachar Al-Assad.

De religieuze verdeeldheid zijn, en blijven, dus nog steeds de kern van de conflicten en oorlogen in regio’s, en gestimuleerde verdeeldheid door de huidige regimes in Irak, Iran, Syrië en de monarchieën van de Golfstaten. De politieke interventies in het gebied door Amerika (op basis van economische en andere belangen) hebben eveneens een grote verantwoordelijk in het aanhouden van de oorlogen.