17/02/2015

De Europese Unie en de uitdagingen van terrorismebestrijding : de grenzen van de samenwerking

Door Kheira Kolla

Minder dan een maand na de tragische aanslagen in Parijs, is de Europese Unie begonnen met een voorbereiding voor het invoeren van een reeks maatregelen om de strijd tegen het terrorisme te versterken alsook jihadistische dreiging tegen te gaan. Op 19 januari spraken de 28 lidstaten over hun bereidheid om de samenwerking met de Arabische landen en de landen rond de Middellandse Zee te versterken. Dit betreft de samenwerking tussen Europese inlichtingendiensten en die van de Arabische en Mediterrane landen door middel van een informatie-uitwisselings systeem . Sinds de Verklaring van Barcelona in

Rencontre entre la Haute Représentante de l'Union européenne pour les affaires étrangères et la politique de sécurité, Federica Mogherini et le secrétaire général de la Ligue Arabe, Nabil Al-Arabi à Bruxelles le 19 janvier.

Rencontre entre la Haute Représentante de l’Union européenne pour les affaires étrangères et la politique de sécurité, Federica Mogherini et le secrétaire général de la Ligue Arabe, Nabil Al-Arabi à Bruxelles le 19 janvier.

1995 zijn de relaties tussen Europese en Mediterrane landen een zorg van de EU. Er is met name werk aan om te zorgen voor een stabiele en veilige omgeving. Dit kan onder meer door een verbetering van de politieke- en veiligheidsdialoog.

De vergadering op 19 januari in Brussel ging om een ontmoeting tussen de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid , Federica Mogherini en de secretaris-generaal van de Arabische Liga , Nabil al- Arabi.Tijdens zijn bezoek aan Brussel zei al-Arabi tegen Le Monde dat de strijd tegen het terrorisme « niet moet worden beperkt tot een militair- en veiligheidsprobleem » maar ook beschouwd zou moeten worden als een  » intellectueel, cultureel, media en religieus » probleem. Belangrijk is de het steunen van Egypte , Jemen , Turkije en de Maghreb-landen bij de implementatie van educatieve programma’s in de hervorming van hun veiligheidsdiensten.  Ook een beter begrip van het fenomeen van radicalisering is nodig. Verder moet er een dialoog met de Arabische en islamitische bevolking in de Europese Unie gestart worden. Het zou in voordeel zijn van alle partijen om een sociaal-politieke relatie op te bouwen op basis van een beter begrip van de realiteit van deze landen en hun mensen door het opzetten van een proces van medebeslissing, maar ook om de ontwikkeling van deze landen te ondersteunen om een pre-Barcelona scenario te vermijden. Deze feiten tonen aan date en samenwerking tussen het Midden-Oosten en Europa ervoor zorgt dat een strijd tegen het terrorisme zeer aannemelijk is. Maar in hoeverre zal deze nieuwe samenwerking de zwakke punten van de Europese diplomatie en multilateralisme overstijgen ? Naar aanleiding van deze bijeenkomst blijft het antwoord vaag en niet helemaal overtuigend omdat de Europese Unie een relatief beperkte expertise op dit gebied beheerst en onder een intergouvernementele dynamiek functioneert. Hoewel de diplomatieke bevoegdheid ook het « veiligheidsaspect” omvat  is het belangrijk te vermelden dat dit een nationale verantwoordelijkheid blijft en dat de lidstaten niet bereid zijn toe te geven aan het supranationale niveau .

In aanvulling op het eerste gedeelte over de versterking van een gecoördineerd buitenlands beleid , moet de internationale mobilisatie tegen het terrorisme worden geraakt op twee extra assen. Een tweede aspect, namelijk veiligheid, is ook besproken op de agenda van de ministers van Europese Buitenlandse Zaken. In dit verband heeft de Europese Commissie vorige week een nieuwe versie van zijn anti –terrorisme plan aangekondigd dat vooral draait om de verzameling van persoonsgegevens, namelijk die van vliegtuigpassagiers die de laatste vijf jaar in- en uit Europa zijn gevlogen. Dit is een wijziging op de « Passenger Name Record », een onderzoek sinds 2011 dat door het Europees Parlement werd afgewezen in april 2013 door de « opdringerigheid voor onschuldige reizigers. » Dit was een eerder paradoxale beslissing van het Europees Parlement, omdat het wel groen licht had gegeven voor de PNR-overeenkomst met de Verenigde Staten voor het voorkomen en bestrijden van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit. Er is dus een diepe verdeling binnen het EP tussen de lidstaten. Ze hadden oorspronkelijk een bondgenoot gevonden in de Europese Rekenkamer dat telefonische gegevens ontleedt en onderzoekt. Helaas heeft de rekenkamer, in overeenstemming met het gemeenschapsrecht, dat een particuliere verzameling van gegevens zonder onderscheid verbiedt, vorig jaar een richtlijn geschonden. Het laatste onderdeel van dit actieplan voorziet in de verdediging van de waarden die aan de grondslag van de Europese Unie liggen, namelijk de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst . De wil van de grondleggers van Europa was om een ​​Europa op te bouwen op basis van waarden en beginselen, een Europa waarvan de fundamenten van de democratie en eerbiediging van de vrijheid ook componenten van de waardigheid van personen zijn. De Europese Unie bevindt zich momenteel in een delicate positie in de zin dat het wordt geconfronteerd met een « moreel dilemma » met betrekking tot haar eigen waarden. In dit geval is het de divergentie in waarden met betrekking tot veiligheid en vrijheid  Sterker nog, de mogelijke toepassing van de anti – terroristische veiligheidsmaatregelen kan botsen met de vrijheid en de fundamentele rechten van de Europese burgers, met inbegrip het respect voor de privacy en het vrije verkeer van personen . Deze nieuwe samenwerking in de strijd tegen het terrorisme versterkt het debat in het hart van de Europese Unie: moeten we gaan naar een meer supranationale integratie of toegeven aan de vraag voor meer bevoegdheden op het nationale niveau? Op lange termijn zullen de lidstaten een manier moeten bedenken om de relatie met hun Mediterrane en Arabische buurlanden te versterken , maar ook manieren om hun beleid op veiligheids- en inlichtingendiensten te coördineren waarmee ze kunnen zorgen voor een stabiele en veilige omgeving . De taak is veelvoudig en dus niet simpel. Ten eerste omdat tot heden toe de Euro-Arabische en Euro – Mediterrane samenwerking vooral gericht was op het economische aspect, los van de feiten betreffende veiligheid en justitie. Ten tweede omdat een deel van de Arabische staten gelijktijdig een interne en regionale crisis moeten intomen die waarnemers omschrijven als een  » nieuwe Arabische koude oorlog « . Zo staat de Europese Unie voor nieuwe uitdagingen. Scepticisme en vragen met betrekking tot het succes van deze samenwerking blijven aanwezig en actueel.